Prikaz rada našeg Centra započeli bismo osvrtom na početke razvoja socijalne zaštite u Srbiji uopšte.

      Preteča današnjih centara za socijalni rad, Centar za socijalni rad sa decom i porodicom, osnovan je u novembru 1956. godine u Opštini Palilula u Beogradu. Od 1957. do 1962. godine sve gradske opštine u Beogradu osnivale su prvo centre za socijalno – medicinski rad, ali se vrlo brzo uvidela neophodnost izdvajanja zdravstvene delatnosti iz oblasti socijalne zaštite.

      Afirmativna delatnost prvih centara za socijalni rad ubrzala je donošenje Preporuke Savezne  skupštine 1961. godine, kojom se podstiče i podržava osnivanje centara za socijalni rad kao stručnih službi, u kojima se primenom socijalnog, psihološkog i pedagoškog rada ostvaruje socijalna zaštita i pružaju usluge korisnicima i njihovim porodicama.

      Prvi Zakon o socijalnoj zaštiti i službi socijalne zaštite donet je 1966. godine,  a stupio je na snagu 1. januara 1967. godine. Ovim Zakonom su precizirani zadaci centara za socijalni rad.

      Kompletan razvoj socijalnog rada kod nas treba posmatrati u kontekstu promena u političkoj, ekonomskoj i socijalnoj sferi. S obzirom da je zasnovan na idealima socijalne pravde, jednakosti i solidarnosti, socijalni rad je u bogatoj tradiciji naših naroda delio sudbinu velikih događaja i različitih viđenja njegove uloge. I pored svih iskušenja vremena i ozbiljnih kriza kroz koje je prolazio, socijalni rad je u proteklom periodu uspeo da obezbedi značajno mesto u životu mnogih generacija.

      Na osnovu čl. 4 Odluke o organizaciji i radu Skupštine opštine Šabac, a u smislu Preporuke o formiranju Centra za socijalni rad, kao i samostalnih stručnih službi za poslove socijalne zaštite (''Sl. list FNRJ'' br.11/63), Skupština opštine Šabac na zajedničkoj sednici svojih veća, dana 30. decembra 1963. godine donela je Rešenje br.06-15399/63 o osnivanju Centra za socijalni rad „Šabac“, kao samostalne ustanove.

      Ovim rešenjem definisani su zadaci Centra za socijalni rad Šabac, kao i organi upravljanja - Savet i upravnik. Savet Centra imao je 13 članova, od kojih je 5 imenovala Skupština opštine Šabac, a po jednog člana imenovala  je Hemijska industrija ''Zorka'', PIK ''Mačva'', Medicinski centar, Opštinsko sindikalno veće, Opštinski odbor SSRN, Opštinski komitet Saveza omladine Jugoslavije i Ispostava SUP-a. Upravnik Centra je po položaju bio član Saveta.

      Prelistavajući izveštaje o radu našeg Centra za svih ovih 50 godina, izveštaje koji predstavljaju svojevrsnu riznicu podataka o razvoju jednog društva, o promenama koje taj razvoj uslovljava i nosi, o ljudima koji su oslonac svega toga, vidimo da bez oblasti socijalne zaštite nema civilizovanog društva, nema napretka i razvoja. Jedna činjenica se nameće: posmatrano kroz vreme, problemi ljudi i problematika na kojoj centri rade ostaju u osnovi isti, samo kompleksniji, prateći  razvoj društva u celini.

      Ilustracije radi, od 1964. godine kada je bilo 266 korisnika stalne novčane pomoći (jedini podatak koji posedujemo iz te godine), pa do avgusta 2013. godine kada ima 1110 porodica sa 2624 člana, teškoće u preživljavanju i obezbeđivanju osnovnih egzistencijalnih potreba su ostale iste, samo su okolnosti u kojima živimo mnogo kompleksnije i teže, jer se ljudi nose sa svim posledicama ratova, tranzicije i ekonomske krize. I drugi poslovi kojima se Centar bavi doživeli su veliko povećanje u broju korisnika.

      Kompleksnost problematike i tendencija stalnog rasta broja korisnika očigledne su i u Izveštaju o  radu za 1964. godinu, u kom se navodi: 

      ''Dosadašnje aktivnosti Centra se ispoljavaju u nekoliko vidova:

-         oblast starateljstva

-         brakovi i porodice sa poremećenim odnosima i pitanje dece

-         stalne socijalne pomoći

-         trenutne socijalne pomoći

-         zahtevi za zapošljavanje i sl.

     Ovo je problematika na kojoj je Centar radio i u tekućoj godini. Međutim, činjenica je da socijalna problematika  ni ublizu nije rešena.

Šta više, prema izvesnim indicijama, ona je u porastu. Prema tome, u narednoj godini treba imati u vidu da će davanja za rešavanje socijalnih problema biti veća, a time i delokrug rada Centra širi.''

      Već 1965.godine, u Izveštaju o radu, na znatno većem broju stranica nego prethodne godine, nailazi se na sledeće konstatacije:  ''Može se slobodno reći da je 1965. godina značila prekretnicu u obezbeđivanju uslova za brzu afirmaciju Centra, koji, potpomognut odgovarajućim društvenim činjenicama, postaje jedna od najisturenijih institucija stručnih službi u oblasti socijalne zaštite građana u opštini Šabac.''

      Iz Izveštaja o radu za 1965. godinu se vidi i unutrašnja organizacija rada u Centru: ''Unutrašnja organizacija rada izvršena je prema sledećim zahtevima:

-         karakteru i funkciji Centra kao stručne službe za socijalnu zaštitu

-         zadacima Centra

-         kadrovima

-         materijalnoj osnovi

-         zahtevima nauke i dr.

      Uvažavajući pomenute zahteve, kao i zahteve prakse koji su do sada ispoljeni, u Centru su organizovane sledeće službe:

  1. Služba stručnog socijalnog rada,
  2. Psihološko – pedagoška služba i
  3. Služba opštih poslova. ''    

      Tek kada smo upoznati sa strukturom i brojem zaposlenih možemo da shvatimo kolika je odgovornost bila na ovim ljudima i koliko je bilo važno (kao i danas, uostalom) angažovati sve svoje ljudske i stručne potencijale da bi se pomoglo ljudima u nevolji.

      U poređenju bismo mogli ići u nedogled – čini nam se da je svaki deo tih starih izveštaja od neprocenjive važnosti, kao autentična  hronika jednog društva i jednog vremena.Oblast socijalne zaštite danas sigurno ne bi bila na ovom stepenu razvoja da u njoj nisu radili ljudi kojima je interes građana uvek bio ispred sopstvenog interesa, koji su znali i hteli da rešavaju njihove probleme, čak i one koji su delovali nerešivo.

    

      Centar za socijalni rad „Šabac“ doživljava nagli uspon u poslednjih desetak godina. Danas je to savremena ustanova socijalne zaštite, koja ima dobre prostorne i tehničke uslove rada.

      Centar raspolaže poslovnom zgradom površine 731,6 kvadratnih metara u kojoj ima 33 kancelarije, pisarnica, dve prostorije Savetovališta za porodicu i mlade i posebna prostorija („skrin-soba“) za organizovanje održavanja ličnih odnosa maloletne dece sa roditeljima u kontrolisanim uslovima, pod stručnim nadzorom radnika Centra, a po odluci suda.

      Od tehničke opreme, Centar raspolaže sa preko 70 računara, 40 štampača, 4 skenera, 3 fotokopir aparata, laptop-računarom i projektorom. Ovako visokom nivou tehničke opremljenosti svakako je najviše doprinela naša lokalna samouprava i donacija Ministarstva u 2012. godini.

      Vozni park Centra se sastoji od 4 putnička automobila. Dva se koriste za redovnu delatnost, a dva koristi Služba za pomoć i negu u kući. Posedujemo i moderan mini–bus sa 18 sedišta koji se koristi za potrebe korisnika Dnevnog boravka za decu i omladinu sa smetnjama u razvoju.

      Prilaz našoj zgradi je prilagođen osobama sa invaliditetom od 2005. godine. Zgrada ima video nadzor kojim su pokriveni hodnici, glavni i sporedni ulaz.

      Pored ove poslovne zgrade, Centar upravlja i novim objektom Ustanove za decu i mlade obolele od autizma, površine preko 2.500 m2. 

      Centar za socijalni rad „Šabac“ obavlja poslove koji se odnose na prava i usluge socijalne zaštite o čijem se obezbeđivanju stara Republika Srbija, kao poverene poslove i poslove koji se odnose na prava, odnosno usluge socijalne zaštite o čijem se obezbeđivanju stara jedinica lokalne samouprave. Centar ima potpunu podršku lokalne samouprave kako za opremanje Centra, tako i  za razvijanje novih servisa i usluga.

      Danas je u Centru zaposleno preko 80 radnika; deo zaposlenih se finansira iz budžeta Republike Srbije, a deo zaposlenih je na gradskom budžetu. Rad u Centru organizovan je kroz pet organizacionih jedinica, počev od 01.05.2009.godine, a u skladu sa Pravilnikom o organizaciji, normativima i standardima rada centra za socijalni rad (''Sl. glasnik RS'' br.59/08). Služba za lokalna prava i usluge formirana je 1. marta 2012. godine na osnovu Ugovora o međusobnim pravima i obavezama između grada Šapca i Centra za socijalni rad Šabac.

 

      Organizacione jedinice Centra danas su:

  1. Služba za pravne poslove
  2. Služba za zaštitu dece i mladih
  3. Služba za zaštitu odraslih i starijih
  4. Služba za lokalna prava i usluge
  5. Ustanova za decu i mlade

 

 

Uvodni deo iz časopisa "Mreža" br. 4 povodom 50 godina rada Centra za socijalni rad "Šabac" (2013.)